Hiszpańskie powiedzenia potrafią powiedzieć o historii tego kraju więcej niż niejeden podręcznik. Hiszpania to kraj namiętności, temperamentu i… byków. Choć corrida budzi dziś coraz więcej kontrowersji, nie da się ukryć, że przez wieki mocno odcisnęła się na hiszpańskim języku. Efekt? W codziennych rozmowach Hiszpanie używają wielu wyrażeń wywodzących się z areny, często nawet nie zdając sobie z tego sprawy.
Ucząc się tych zwrotów, nie tylko wzbogacisz swoje słownictwo, ale też lepiej zrozumiesz kawałek hiszpańskiej historii i kultury. Oto 7 powiedzeń rodem z corridy, które zaskoczą Cię swoją historią i przydadzą się w prawdziwej rozmowie.
1. Coger el toro por los cuernos
Dosłownie: złapać byka za rogi
Znaczenie: zmierzyć się z problemem wprost, bez owijania w bawełnę
To jedno z niewielu wyrażeń, które mają niemal identyczny odpowiednik w języku polskim – my też mówimy „wziąć byka za rogi”. Pochodzenie jest oczywiste: torero, który chce zapanować nad sytuacją, musi działać zdecydowanie i bez wahania. Przenośnie – zamiast uciekać przed trudnym tematem, bierzesz sprawy w swoje ręce.
Ejemplo: Al final decidió coger el toro por los cuernos y hablar con su jefe. (W końcu postanowił wziąć byka za rogi i porozmawiać z szefem.)
2. Ver los toros desde la barrera
Dosłownie: oglądać byki zza barierki
Znaczenie: obserwować sytuację z bezpiecznego dystansu, nie angażując się
Na arenie widzowie siedzą bezpiecznie za barierką, podczas gdy torero mierzy się z bykiem sam na sam. Stąd to wyrażenie stosuje się wobec osób, które wolą przyglądać się czyimś problemom lub konfliktom z boku, zamiast brać w nich udział.
Ejemplo: Prefiero ver los toros desde la barrera, esta discusión no es asunto mío. (Wolę patrzeć z boku, ta kłótnia to nie moja sprawa.)
3. Echar un capote
Dosłownie: rzucić peleryną
Znaczenie: pomóc komuś w trudnej sytuacji
Podczas walki byk czasem atakuje więcej niż jednego uczestnika corridy. Wtedy inny torero odwraca uwagę zwierzęcia za pomocą swojej peleryny – dosłownie pomagając koledze wyjść z trudnej sytuacji. Dziś tego wyrażenia używa się w kontekście przyjacielskiej pomocy, gdy ktoś „rzuca nam koło ratunkowe”.
Ejemplo: Gracias por echarme un capote en la reunión, me quedé sin palabras. (Dzięki, że mnie wybawiłeś na spotkaniu, zabrakło mi słów.)
4. Estar toreando a alguien
Dosłownie: torreadorować kogoś
Znaczenie: zwodzić kogoś, unikać jasnej odpowiedzi, „kręcić”
Torero nie atakuje byka na oślep – zwodzi go ruchami peleryny, prowokuje i uchyla się. Kiedy ktoś w rozmowie robi dokładnie to samo – unika konkretów, zbywa pytania lub gra na zwłokę – Hiszpanie powiedzą, że „torreadoruje” rozmówcę.
Ejemplo: Deja de torearme y dime la verdad. (Przestań mnie zwodzić i powiedz prawdę.)
5. En peores plazas hemos toreado
Dosłownie: na gorszych arenach już walczyliśmy
Znaczenie: przeżyliśmy już gorsze sytuacje, to nie jest nic, z czym byśmy sobie nie poradzili
To wyrażenie to prawdziwa deklaracja twardości. Doświadczony torero, który występował na dziesiątkach aren – czasem prowincjonalnych, czasem w trudnych warunkach – nie boi się kolejnego wyzwania, bo już nieraz stawiał czoła czemuś gorszemu.
W codziennym języku Hiszpanie mówią tak, gdy chcą pokazać dystans do aktualnego problemu i podkreślić, że mają za sobą trudniejsze doświadczenia.
Ejemplo: No te preocupes por la entrevista, en peores plazas hemos toreado. (Nie martw się o tę rozmowę kwalifikacyjną, przeżyliśmy już gorsze rzeczy.)
6. Salir por la puerta grande
Dosłownie: wyjść wielkimi drzwiami
Znaczenie: odnieść ogromny sukces, zakończyć coś triumfalnie
To jeden z najbardziej pozytywnych zwrotów na liście. Na arenach corridy najlepsi torerzy, po wyjątkowym występie, są wynoszeni przez główną, „wielką” bramę areny wśród owacji publiczności. Stąd wyrażenie to dziś opisuje spektakularny sukces w dowolnej dziedzinie – od sportu po biznes.
Ejemplo: El equipo salió por la puerta grande tras ganar la final. (Drużyna odniosła spektakularny triumf po wygraniu finału.)
7. De capa caída
Dosłownie: z opadniętą peleryną
Znaczenie: być w gorszej formie, podupadać, mieć gorszy okres
Opadnięta, bezwładna peleryna torero to symbol słabości i braku kontroli nad sytuacją – czegoś, co na arenie może być bardzo niebezpieczne. W przenośni określa się tak osobę, firmę czy sytuację, która traci dawną siłę lub popularność.
Ejemplo: Desde que perdió su trabajo, está un poco de capa caída. (Odkąd stracił pracę, trochę podupadł na duchu.)
Gdzie dokładnie corrida jest dziś zakazana?
Skoro mowa o corridzie, warto rozwiać wątpliwości dotyczące jej prawnego statusu – bo sytuacja wcale nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać.
Wyspy Kanaryjskie
To region Hiszpanii, w którym corrida została zakazana. Zakaz obowiązuje od 1991 roku i obejmuje między innymi Teneryfę, Gran Canarię, Fuerteventurę i Lanzarote.
Katalonia
Sprawa jest tu bardziej skomplikowana. Kataloński parlament zakazał corridy od 1 stycznia 2012 roku, a ostatnia walka na arenie Monumental de Barcelona odbyła się w 2011 roku.
W 2016 roku hiszpański Trybunał Konstytucyjny unieważnił ten zakaz, uznając, że tauromachia jest częścią ogólnonarodowego dziedzictwa kulturowego i region nie miał prawa jej całkowicie zdelegalizować. Formalnie więc corrida w Katalonii nie jest już zakazana – w praktyce jednak walki byków się tam nie odbywają z powodów społecznych i politycznych, a nie prawnych.
Regiony, gdzie corrida jest legalna, ale mało popularna
W Galicji i Kraju Basków walki byków nie są zakazane, ale nie cieszą się dużym poparciem społecznym i areny praktycznie nie działają.
Regiony, gdzie corrida wciąż jest popularna
Andaluzja, Madryt, Walencja oraz Baleary to miejsca, gdzie corrida jest legalna i wciąż pozostaje elementem części lokalnych fiest i ferii.
Dlaczego warto znać te zwroty?
Wyrażenia związane z corridą to świetny przykład tego, jak głęboko historia i tradycja potrafią wniknąć w codzienny język. Native speakerzy używają tych zwrotów zupełnie automatycznie, często nie kojarząc ich wprost z areną.
Znajomość takich powiedzeń to coś, co naprawdę odróżnia osobę uczącą się hiszpańskiego wyłącznie z podręcznika od kogoś, kto zaczyna rozumieć żywy, potoczny język.
Pobierz darmowy PDF z ćwiczeniami
Chcesz lepiej zapamiętać zwroty z tego artykułu? Przygotowałam dla Ciebie darmowy zestaw ćwiczeń, dzięki któremu przećwiczysz ich znaczenie i użycie w praktycznych zdaniach.
W PDF-ie znajdziesz między innymi dopasowywanie wyrażeń do znaczeń, uzupełnianie zdań, zadania typu verdadero o falso oraz klucz odpowiedzi.
Podsumowanie
Hiszpańskie powiedzenia wywodzące się z corridy pokazują, jak mocno historia i kultura wpływają na język, którym posługujemy się na co dzień. Zwroty takie jak coger el toro por los cuernos, echar un capote czy salir por la puerta grande nadal pojawiają się w zwykłych rozmowach i warto je znać, jeśli chcesz lepiej rozumieć naturalny hiszpański.
A Ty, które z tych wyrażeń najbardziej Cię zaskoczyło? Daj znać w komentarzu – a jeśli chcesz więcej takich kulturowych ciekawostek językowych, zaglądaj na blog Mía Hiszpański regularnie.